Jak komponujemy jadłospisy?

Jak komponujemy jadłospisy?

Przy komponowaniu jadłospisów dla dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym pamiętamy o zasadach przedstawionych poniżej. O niektórych wytycznych powinni pamiętać również, a może przede wszystkim  rodzice.

Dziecko powinno zjeść zawsze pierwsze śniadanie, z badań wynika, że dzieci jedzące pierwsze śniadanie osiągają lepsze wyniki w nauce.

Drugie śniadanie powinno być zawsze przygotowane, jeśli przygotowują je rodzice, powinni pamiętać, że drożdżówka, baton, ciastko nie jest dobrym pomysłem na ten posiłek, również szkoły, które zapewniają ten posiłek, muszą zapomnieć o słodyczach, powinny pamiętać o owocach, kanapkach itp.

Dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym powinny zjadać 5 posiłków dziennie, z czego pierwsze śniadanie, obiad i kolacja to podstawowe posiłki.

Dziecko powinno spożywać dużo ryb, białego mięsa, warzyw, produktów mlecznych. Dlatego podstawą naszej kuchni jest drób, ryby, surówki, warzywa strączkowe, z których  przygotowujemy obiad dla dzieci naszej szkoły i przedszkola.

Nie należy pić gazowanych napojów, należy ograniczać spożycie cukru u dziecka, dlatego  unikamy serwowania dużej ilości słodyczy jak również dosładzania napojów, cukier znajduje się przecież w sokach, dżemach, różnego rodzaju płatkach, serkach, jogurtach – zatem już to stanowczo wystarczy dziecku w ciągu dnia.

Należy unikać wszelkiego rodzaju fast foodów, chipsów, przy przygotowywaniu obiadów wszelkiego rodzaju jarzynek – zawierają zbyt dużo sodu.

Należy pamiętać o piciu wody niegazowanej.

Unikać twardych tłuszczów.

Pamiętajmy: jedzenie ma zapewnić dostarczenie odpowiednich wartości odżywczych, nie tylko pustych kalorii.

Komponując posiłek w przedszkolu kierujemy się 3 parametrami:

  1. Odpowiednia kompozycja
  2. Właściwa wilgotności potrawy.
  3. Zapotrzebowanie na odpowiednie wartości odżywcze i energię.

Pod pojęciem odpowiedniej kompozycji należy rozumieć właściwe zestawienie kolorystyczne, tzn. danie nie powinno być bez wyrazu pod względem kolorystycznym (jednolite). Prawidłowo skomponowane powinno zawierać element, który je ubarwi. Zazwyczaj takim elementem są surówki, np. z marchewki. Najczęściej podawane na obiad ziemniaki nie dodadzą mu wyrazistości, przykładowo podana marchewka lub surówka z pomidorów, czerwonej kapusty wpłynie korzystnie na percepcję wzrokową ucznia jedzącego w stołówce szkolnej obiad lub przedszkolaka. O istotności tego aspektu na pewno wiedzą mamy niejadków, które często tworzą różne stwory (np. na kanapce), by ich niejadek wreszcie coś chociaż skubnął. nie tylko zatem surówki dostarczą nam tak ważnych witamin, ale również dotrą do naszych odpowiednich receptorów.

Wilgotność posiłku, czyli  przestrzeganie zasady, by skomponowany obiad w przedszkolu nie był zbyt suchy. Szczególnie ważne jest to w momencie gdy serwujemy w stołówce suchy (nie w rozumieniu potocznym) kawałek mięsa.

Bardzo istotny element w komponowaniu posiłku to takie skomponowanie śniadania, obiadu i każdego innego posiłku, które w pełni dostarczy przedszkolakowi, uczniowi wszystkich niezbędnych wartości odżywczych. Ma ono pokryć zapotrzebowanie osoby żywionej na białka, tłuszcze, węglowodany, witaminy..., no i oczywiście energię. Przy zapotrzebowaniu energetycznym należy pamiętać, by był na nią w odpowiednim procencie składała się  energia z białka, tłuszczy i węglowodanów. Myśląc o białku nie należy zapomnieć o  stosunku białka ogółem do białka zwierzęcego.

Nasza szkoła jest  placówką posiadającą nowoczesny piec konwekcyjno-parowy, które pozwala na przygotowywanie potraw w ograniczonej ilości tłuszczu z zachowaniem wszystkich wartości odżywczych i smakowych zgodnie z promocją zdrowego żywienia.

Odpowiadamy na podstawowe pytania, które mają na celu ustalenie czy przedszkole zapewnia zdrowe, urozmaicone posiłki?

  1. Czy dziecku oferowane są 3 posiłki w ciągu dnia? TAK
  2. Czy główne posiłki zawierają produkty z każdego poziomu Piramidy Zdrowego Żywienia? TAK
  3. Czy jadłospis uwzględnia urozmaicone produkty zbożowe (glutenowe i bezglutenowe, razowe i z pełnego przemiału)? TAK
  4. Czy warzywa i owoce są w każdym posiłku? TAK
  5. Czy jadłospis zawiera 2 porcje posiłków mlecznych? TAK
  6. Czy ryby są jadłospisie raz w tygodniu? TAK
  7. Czy dziecko ma możliwość picia pomiędzy posiłkami wody lub ciepłych napojów (szczególnie w okresie jesienno-zimowym)? TAK
  8. Czy jedzenie wygląda na talerzu apetycznie i jest zróżnicowane kolorystycznie? TAK
  9. Czy rodzice mają możliwość wglądu do menu? TAK
  10. Czy za zagadnienia związane z żywnością i żywieniem w przedszkolu odpowiedzialna jest jedna osoba? TAK
  11. Czy zasady dotyczące bezpieczeństwa żywności są przestrzegane na etapie zakupu, przechowywania, i przygotowywania posiłków? TAK

Piramida żywienia przedszkolaka

Piramida Żywienia Przedszkolaka składa się z siedmiu pięter obrazujących siedem grup żywnościowych, które powinny wchodzić w skład prawidłowej diety przedszkolaka. Co zawierają grupy produktów?

GRUPA 1. – Produkty zbożowe - cenne źródło węglowodanów złożonych oraz błonnika pokarmowego, a także białka roślinnego - bogate w składniki mineralne: magnez, cynk, miedź i żelazo oraz witaminy z grupy B.

Produkty zalecane:

  • mieszane pieczywo (graham, razowe, pszenne z dodatkiem pełnego ziarna)
  • wielozbożowe płatki śniadaniowe
  • różnego rodzaju kasze  (jęczmienna, jaglana, gryczana, kukurydziana, kus-kus)
  • ryż (biały i brązowy)
  • makarony produkowane z różnych mąk (pszennej, żytniej, owsianej)
  • potrawy z mąki i zbóż, (np. naleśniki, kluski, pierogi)

GRUPA 2. – Warzywa - źródło witamin, najważniejsze z nich to: beta-karoten (prekursor witaminy A), witamina C, kwas foliowy, witamina K, niacyna, witamina E - źródło składników mineralnych: potasu, żelaza, magnezu i wapnia - zawierają błonnik pokarmowy

Produkty zalecane:

  • Warzywa surowe - wykorzystaj do przygotowania surówek i soków: marchew, seler, buraki, kalarepa, kapusty, sałata, por, pomidory, ogórki zielone i kiszone, kapusta kiszona, dynia, kalafior i inne.
  • Warzywa mrożone - mieszanki warzywne, groszek, kalafior i inne. Gotuj na parze, podawaj w postaci jarzynki oraz sałatek jarzynowych. Dodawaj do zup i sosów.
  • Warzywa gotowane/duszone: fasolka szparagowa, cukinia, bakłażan, brokuły, szpinak i inne. Wykorzystuj codziennie do posiłku obiadowego i/lub kolacji.
  • Ziemniaki – najlepiej z wody lub pieczone bez dodatku tłuszczu.

GRUPA 3. – Owoce - bogate źródło witamin (C, beta-karotenu) - źródło składników mineralnych: potasu, wapnia, magnezu i żelaza - zawierają węglowodany, także złożone - owoce, z wyjątkiem awokado, mają znikomą zawartość tłuszczu i niską wartość energetyczną

Produkty zalecane:

  • świeże owoce, np. jabłka, kiwi, gruszki, owoce sezonowe, jak truskawki, czereśnie, śliwki, maliny, wiśnie, porzeczki i in., owoce cytrusowe
  • wyciskane ze świeżych owoców soki
  • owoce suszone, np. rodzynki, figi, śliwki, morele (to dobra alternatywa dla słodyczy)
  • owoce mrożone, jak truskawki, śliwki, porzeczki, wiśnie (można je wykorzystywać w okresie jesienno – zimowym)
  • kompoty owocowe (z umiarkowana ilością cukru)

GRUPA 4. – Mleko i produkty mleczne - ważne źródło wapnia, który buduje kości i zęby - zawierają białko - dostarczają składników mineralnych: fosforu, potasu, magnezu, cynku i wielu innych - obfitują w witaminy z grupy B (zwłaszcza B2), oraz rozpuszczalne w tłuszczu: A i D Dzieci między 3 a 6 rokiem życia potrzebują co najmniej 500-700 mg wapnia dziennie ( w przypadku alergii dziecka na białko mleka alternatywą mogą być produkty sojowe).

Produkty zalecane:

  • mleko (zawartość tłuszczu nie mniejsza niż 2%)
  • mleko smakowe
  • mleczne napoje fermentowane, np. jogurt, maślanka, kefir (najlepiej naturalne)
  • sery białe, twarogowe, sery żółte i topione
  • budynie i inne potrawy z mleka (z umiarkowaną ilością cukru)
  • koktajle i desery mleczne (z umiarkowaną ilością cukru)

GRUPA 5. – Mięso, wędliny, ryby i jaja - doskonałe źródło białka o wysokiej wartości odżywczej oraz żelaza - źródło witamin z grupy B – B1, niacyny (PP), B6 i B 12 - ryby dostarczają ponadto wielu składników mineralnych: fosforu, potasu, jodu, cynku i wapnia - ryby są także niezastąpionym źródłem kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3, które wpływają korzystnie m.in. na pracę układu krążenia - jaja są bardzo ważnym elementem diety, oprócz cennego białka, dostarczają również wielu składników mineralnych, np. cynku, siarki i żelaza

Produkty zalecane:

  • drób, cielęcina, królik, wołowina, chuda wieprzowina
  • chude wędliny, np. polędwica, szynka drobiowa
  • ryby – różne rodzaje (najlepiej morskie)
  • jaja

GRUPA 6. – Tłuszcze - tłuszcze są najbardziej skoncentrowanym źródłem energii (9 kcal w 1 gramie) - tłuszcze roślinne są cennym źródłem witaminy E, nie zawierają cholesterolu - masło obfituje w witaminy A i D, zawiera także cholesterol - tłuszcze nie stanowią samodzielnego posiłku, są tylko dodatkiem

Produkty zalecane:

  • do smażenia wybieraj olej rzepakowy
  • do sałatek bardziej odpowiedni będzie dodatek oleju słonecznikowego, z pestek winogron lub sojowego, oliwy z oliwe
  • do smarowania pieczywa wybieraj masło lub wysokiej jakości miękką margarynę (o niskiej zawartości kwasów tłuszczowych typu „trans”). 

Produkty niezalecane:

  • tłuszcze zwierzęce, takie jak: łój, smalec, słonina,
  • potrawy smażone w głębokim tłuszczu, np. frytki, krokiety, pączki, itp.

GRUPA 7. – Nasiona strączkowe i orzechy - nasiona roślin strączkowych, oprócz białka, obfitują w wiele składników mineralnych: żelazo, wapń, cynk, a także witaminy z grupy B - świeże, a także suche strączkowe są cennym źródłem błonnika pokarmowego, którego często brakuje w codziennej diecie - orzechy zawierają sporo białka oraz cenne kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3

Produkty zalecane:

  • ziarna słonecznika, dyni i inne
  • nasiona roślin strączkowych: soczewica, cieciorka, fasola biała, fasola czerwona
  • niesolone orzechy, migdały, masło orzechowe i inne pasty z orzechów (UWAGA – produkty te mogą uczulać)

Uwaga: nasiona roślin strączkowych należą do grupy produktów ciężkostrawnych, dlatego nie należy podawać ich zbyt dużo/często, zwłaszcza najmłodszym dzieciom.

Pozostałe produkty: Cukier i słodycze

Produkty nieuwzględnione w wyżej wymienionych grupach produktów - to żywność wysokokaloryczna. Ilość energii w nich zawartej przewyższa zwykle ich wartość odżywczą. Dlatego należy podawać je dziecku w umiarkowanych ilościach, jako ewentualny dodatek, a nie jako „substytut” zalecanego pożywienia. Dziecko powinno wiedzieć, że żywność z tej kategorii jest dozwolona w ograniczonych ilościach.

 

Skontaktuj się z nami

Prywatne Przedszkole

  • ul. Norwida 59
  • 84-240 Reda
Wyślij wiadomość